Rehber içeriği
Hanenizi hazırlamanız, tehlikeleri anlamanız ve doğru resmî yerel kaynaklara ulaşmanız için pratik genel bakışlar.

- Dış mekândaki eşyaları sabitleyin, çatıyı ve ağaçları kontrol edin, hava durumu uyarılarını etkinleştirin.
- Pencerelerden uzakta, sağlam bir binada kalın; ağaçlardan, sudan, metal yapılardan ve yere düşmüş kablolardan kaçının.
- Tehlikenin geçmesini bekleyin, tehlikeleri bildirin ve elektrik hatlarına veya dengesiz yapılara asla dokunmayın.
Adım adım pratik rehber
Gök gürültülü fırtınalar, yıldırım ve kuvvetli rüzgâr çoğu zaman hızla ve birlikte gelir: yıldırımın yanı sıra ağaçları ve elektrik hatlarını deviren hamleler, ani sel riski taşıyan şiddetli yağmur ve bazen dolu getirirler. İnsanlar için en büyük tehlike açık havada fazla kalmaktır: gök gürültüsünü duyabiliyorsanız yıldırım çarpacak kadar yakındasınızdır ve dışarıda gerçekten güvenli bir yer yoktur. Hazırlanmak basittir: nerede barınacağınızı önceden bilin, rüzgârın savurabileceği şeyleri sabitleyin, pilleri şarjlı tutun ve resmî uyarıları son ana kadar beklemeden takip edin.
Öncesi: neler hazırlanmalı
- Bölgenizdeki resmî uyarılara kaydolun ve dışarı çıkmadan önce hava tahminini kontrol edin. Gök gürültülü fırtına bekleniyorsa açık hava etkinliklerini erteleyin.
- Evinizin, işyerinizin ve spor yaptığınız yerin yakınında sağlam bir bina belirleyin. Evde en alt kattaki penceresiz bir iç odayı seçin.
- Prefabrik bir evde, karavanda veya hafif bir yapıda yaşıyorsanız gidilecek sağlam bir binayı önceden belirleyin: bu yapılar kuvvetli rüzgârda güvenli değildir.
- Evinizin veya elektrik hatlarının üzerine düşebilecek dalları ve ağaçları budayın veya kestirin; olukları ve panjurları sabitleyin.
- Dışarıda tuttuklarınızın (sandalyeler, masalar, saksılar, gaz tüpleri) listesini yapın ve gök gürültülü fırtına veya kuvvetli rüzgâr uyarısı geldiğinde hemen içeri alın ya da bağlayın. Gaz tüplerini ve ızgaraları da sabitleyin.
- Telefonları ve powerbank'leri şarjlı tutun; elektrik kesilirse diye pilli bir radyo, el fenerleri ve en az üç günlük erzağı el altında bulundurun.
- Fırtınadan önce zamanınız varsa değerli elektronik cihazların fişini çekin: sıradan akım koruyucular yıldırım düşmesine karşı korumaz. Bir uzmanın kuracağı yıldırımdan korunma sistemini değerlendirin.
Sırasında: neler yapılmalı
- Gök gürültüsü duyduğunuzda hemen sağlam bir binaya veya çatısı metal, camları kapalı bir arabaya girin. Yağmurun başlamasını beklemeyin.
- Tahminler ve yetkililer güvenli olduğunu söyleyene kadar içeride kalın. Dışarı çıkmadan önce son gök gürültüsünden sonra 30 dakika bekleyin.
- İçeride pencerelerden, dış kapılardan, balkonlardan, verandalardan ve açık garajlardan uzak durun. Beton zeminlerde uzanmayın ve beton duvarlara yaslanmayın.
- Prize takılı cihazları, kablolu telefonları veya bilgisayarları kullanmayın ve kablolara dokunmayın. Cep telefonlarını, kablosuz telefonları ve uzaktan kumandaları kullanabilirsiniz.
- Akan sudan kaçının: duş almayın, bulaşık veya el yıkamayın, çünkü yıldırım tesisattan geçebilir.
- Açık havadaysanız ve güvenli bir barınağa ulaşamıyorsanız açık arazilerden, tepe ve sırtlardan, yüksek tek başına ağaçlardan, sudan, çitlerden ve metal nesnelerden kaçının. Açık barınaklar, kulübeler ve çadırlar yıldırıma karşı korumaz; ağacın altına sığınmayın.
- Açık havada bir grupla birlikteyseniz dağılın. Kabini olmayan bir teknedeyseniz ve kıyıya dönemiyorsanız olabildiğince alçalın.
- Kuvvetli rüzgârda araç kullanıyorsanız yavaşlayın ve direksiyonu iki elinizle tutun. Sağlam bir bina yoksa ağaçların ve kabloların üzerinize düşemeyeceği bir yerde durun ve hamlelerin devirebileceği kamyonlardan ve römork çeken araçlardan uzak durun.
- Su basmış yollara girmeyin ve yerdeki kablolara yaklaşmayın: akım taşıyor olabilirler. Tehlike durumunda yerel yetkililerin talimatlarına uyun.
Sonrası: normale dönüş
- Yetkililer ve tahminler dışarı çıkmanın güvenli olduğunu söyleyene kadar içeride kalın ve olası ani sellere dikkat edin.
- Düşmüş elektrik hatlarına veya direklerine yaklaşmayın: her zaman akım taşıyormuş gibi davranın ve hemen elektrik şirketine veya acil servislere bildirin.
- Elektrik kesikse mum yerine pilli fenerler kullanın. Jeneratörleri, ızgaraları ve kamp ocaklarını yalnızca açık havada ve pencerelerden uzakta kullanın.
- Rüzgârın bahçeye savurduğu enkaza ve kırık dallara dikkat edin ve onlara özenle müdahale edin.
- Elektrik kesilmişse, 2 saatten uzun süre 4 °C'nin üzerinde kalan soğutulmuş yiyecekleri atın. Kapalı bir buzdolabı yiyecekleri yaklaşık 4 saat, dolu bir dondurucu yaklaşık 48 saat soğuk tutar. Şüphedeyseniz atın. Yaşlı veya güçsüz komşularınızın durumuna bakın.
Kaçınılacak hatalar
- Barınak aramadan önce yağmurun başlamasını beklemek: gök gürültüsünü duyabiliyorsanız zaten yıldırım çarpacak kadar yakındasınızdır.
- Ağacın altına, açık bir barınağa veya çadıra sığınmak: sizi korumazlar ve ağacın kendisine yıldırım düşebilir.
- Fırtına sırasında duş almak, bulaşık yıkamak veya prize takılı cihazları kullanmak.
- Gök gürültüsü kesilir kesilmez dışarı çıkmak: son gök gürültüsünden sonra 30 dakika bekleyin.
- Bahçede rüzgârın mermiye çevirebileceği hafif nesneler bırakmak.
- Su basmış yollardan geçmek veya düşmüş kabloların yanından yürümek.
- Fırtınanın ardından gelen elektrik kesintisinde mum kullanmak: yangın riski taşırlar.
- Birine yıldırım çarptı: hemen acil servisleri arayın. Kişide elektrik yükü kalmaz, bu yüzden dokunmak güvenlidir. Nefes almıyorsa, kalp masajı ve suni solunuma (CPR) başlayın ve varsa defibrilatör kullanın.
- Düşmüş elektrik hatları veya kıvılcımlar görürseniz ya da gaz kokusu alırsanız: uzaklaşın ve güvenli bir yerden yardım çağırın.
- Bir ağaç veya yapı bir evin ya da insanların üzerine düştüyse: acil servisleri arayın ve dengesiz binalara girmeyin.
- Jeneratör çalışırken birinde baş ağrısı, bulantı veya baş dönmesi olursa: onu açık havaya çıkarın ve acil servisleri arayın.
- Yükselen suda arabada mahsur kaldıysanız: sel rehberine uyun ve yardım çağırın.
Öncesi: Gök gürültülü fırtına, yıldırım ve şiddetli rüzgâr
Dış mekândaki eşyaları sabitleyin, çatıyı ve ağaçları kontrol edin, hava durumu uyarılarını etkinleştirin.
- Olası tehlikeleri ve yerel resmî talimatları belirleyin.
- İlaçları, engelli bireyleri, çocukları, yaşlıları, evcil hayvanları ve ulaşımı dahil edin.
- Elinizdekini kullanın, dikkatle ekleyin ve düzenli aralıklarla kontrol edin.
Sırasında
Pencerelerden uzakta, sağlam bir binada kalın; ağaçlardan, sudan, metal yapılardan ve yere düşmüş kablolardan kaçının.
Yerel olarak hangi kamu uyarılarının, uygulamaların, SMS'lerin, sirenlerin, radyo ve hava durumu kanallarının çalıştığını kontrol edin.
Sonrası
Tehlikenin geçmesini bekleyin, tehlikeleri bildirin ve elektrik hatlarına veya dengesiz yapılara asla dokunmayın.
Planı kişilere uyarlayın
İlaçları, engelli bireyleri, çocukları, yaşlıları, evcil hayvanları, dili, ulaşımı ve elektriğe veya suya bağımlılığı dahil edin.
- Yerel önerilere uygun kaplarda su
- Hane için uygun, uzun süre dayanan yiyecekler
- Elle açılan konserve açacağı ve özel beslenme ihtiyaçları
- Kişisel ilaçlar ve tedaviye ilişkin bilgiler
- İlk yardım ve hijyen ürünleri
- Gözlük, yardımcı cihazlar ve özel malzemeler
- El feneri, uyumlu piller ve radyo
- Powerbank'ler, kablolar ve kâğıt üzerinde kişi listesi
Ülke bilgileri: Uluslararası
Aynı tehlike, farklı yerlerde farklı davranışlar gerektirebilir.
Hükümete, sivil savunma makamlarına, yerel yönetime, meteoroloji hizmetine ve ulusal Kızılhaç veya Kızılay derneğine başvurun.
Acil tıbbi yardım, itfaiye, polis ve temel hizmetler için resmî numaraları bulun ve kaydedin.
Sık sorulan sorular
Fırtınadan sonra dışarı çıkmadan önce ne kadar beklemeliyim?
Tekrar dışarı çıkmadan önce son gök gürültüsünden sonra 30 dakika bekleyin. Gök gürültüsünü duyabiliyorsanız hâlâ yıldırım çarpacak kadar yakındasınızdır.
Araba yıldırıma karşı güvenli bir barınak mıdır?
Çatısı metal ve camları kapalı bir araç güvenli bir barınaktır; üstü açılır ve yumuşak tavanlı araçlar ise değildir.
Gök gürültülü fırtınada telefon kullanmak tehlikeli midir?
Cep ve kablosuz telefonlar güvenlidir; kablolu telefonlar ve şebeke elektriğiyle çalışan cihazlar ise değildir, çünkü yıldırım kablolardan geçebilir. Akan sudan da kaçının.
Açık havada ve barınaksızsam ne yapmalıyım?
Açık havada güvenli bir yer yoktur: tek gerçek cevap sağlam bir bina veya kapalı bir arabadır. Birine ulaşamıyorsanız tek başına ağaçlardan, tepelerden, sudan ve metal nesnelerden uzaklaşın.
Bu rehber her duruma uygulanır mı?
Hayır. Bir düzenleme temelidir; tehlike, konum ve resmî talimatlar farklı davranışlar gerektirebilir.
Resmî kaynaklar
Hours72Kit bir acil durum hizmeti değildir. Resmî ulusal ve yerel kaynakları her zaman doğrulayın.
- Ready.gov (FEMA) — Gök Gürültülü Fırtınalar ve Yıldırım ↗
- NOAA / National Weather Service — Yıldırım Güvenliği ↗
- NOAA / National Weather Service — Kuvvetli Rüzgâr Güvenliği ↗
- American Red Cross — Gök gürültülü fırtına güvenliği ↗
- IFRC — Prepare your family and home ↗
- WHO — Emergency preparedness ↗
- UNDRR — Understanding disaster risk ↗
Kişisel planınız, her zaman yanınızda.
Pocket72; kontrol listelerini, hane ihtiyaçlarını ve düzenli gözden geçirmeleri bir araya getirecek.