Rehber içeriği
Hanenizi hazırlamanız, tehlikeleri anlamanız ve doğru resmî yerel kaynaklara ulaşmanız için pratik genel bakışlar.

- Haritaları, uyarıları ve yüksek yerlere giden güzergâhları kontrol edin; gerekli eşyaları bodrum katlarından uzakta tutun.
- Nehirlerden ve alt geçitlerden uzaklaşın; akan sel suyunu yaya veya araçla asla geçmeyin.
- Yalnızca izin verildiğinde dönün; resmî onay gelene kadar suyu ve tesisatı güvensiz kabul edin.
Adım adım pratik rehber
Sel, suyun normalde kuru olan araziye taşmasıdır. Bir nehrin günlerce yükselmesi gibi yavaş yavaş oluşabilir ya da ani sellerde olduğu gibi dakikalar içinde gelişebilir; bazen bulunduğunuz yerde hiç yağmur yağmadan bile. En büyük tehlike akan sudur: yaklaşık 15 cm sizi ayağınızdan düşürebilir, yaklaşık 30 cm ise bir aracı sürükleyebilir. Sonrasında da gizli riskler kalır: kirlenmiş su, akımlı elektrik tesisatı ve küf. Hazırlanmak; yerel riskinizi bilmek, yüksek zeminin nerede olduğunu bilmek, acil durum çantasını hazır tutmak ve yerel yetkilileri dinlemek demektir.
Öncesi: neler hazırlanmalı
- Yaşadığınız, çalıştığınız ve okuduğunuz yerlerdeki sel riskini yerel yönetiminize veya sivil koruma servisine sorarak öğrenin. Suyun haritalarda görünmeyen yerlere de ulaşabileceğini unutmayın.
- Bölgenizdeki resmî uyarılara kaydolun ve pille veya kolla çalışan bir radyo bulundurun: hava uyarıları ve tahliye talimatları bunlardan gelir.
- Hane halkınızla yüksek bir zemin ve oraya giden güzergâh üzerinde anlaşın. Evden ayrılmak zorunda kalırsanız nerede kalacağınıza ve evcil hayvanları nasıl götüreceğinize karar verin.
- Bir acil durum çantası hazırlayın: su, dayanıklı yiyecek, fener, powerbank, radyo, kişisel ilaçlar, battaniye ve yedek giysi ile telefon şarj aletleri.
- Belgeleri, sözleşmeleri ve önemli fotoğrafları su geçirmez bir kapta saklayın ve şifreli bir dijital kopya da tutun.
- Değerli eşyaları, elektrikli aletleri ve kimyasalları üst katlara taşıyın; evinizin çevresindeki oluklar, giderler ve yağmur boruları açık kalsın.
- Riskli bir bölgede yaşıyorsanız bir uzmana geri akış valfleri ve bir drenaj pompası hakkında danışın ve sigortanızın seli kapsayıp kapsamadığını kontrol edin: çoğu zaman kapsam dışıdır.
- Elektrik panonuzun nerede olduğunu ve elektriği nasıl keseceğinizi öğrenin; bunu yalnızca güvenliyse ve çevrenizde su yoksa yapabilmeniz için.
Sırasında: neler yapılmalı
- Radyoyu, resmî uyarıları ve yerel yetkilileri dinleyin. Tahliye etmeniz söylenirse hemen gidin: suyun yükselişini görmek için beklemeyin.
- Eviniz sular altında kalabilecekse emir beklemeyin: erkenden daha yüksek ve daha güvenli bir yere geçin.
- Sel suyunda yürümeyin, yüzmeyin veya araç sürmeyin. Yaklaşık 15 cm akan su sizi yere düşürebilir, yaklaşık 30 cm ise bir aracı sürükleyebilir.
- Bariyerlerin veya yol kapalı işaretlerinin çevresinden asla araç sürmeyin: sizi su basmış bölgeden güvenle çıkarmak için oradadırlar.
- Hızlı akan suyun üzerindeki köprülerden, nehir kıyılarından ve alt geçitlerden uzak durun: akıntı onları uyarısız yıkabilir.
- Prizleri su kaplamışsa veya kablolar suya batmışsa bir odaya ya da bodruma girmeyin. Kıvılcım görürseniz ya da vızıltı veya çıtırtı duyarsanız çıkın.
- Gazı ve elektriği yalnızca güvenli bir şekilde yapabiliyorsanız, suya dokunmadan ve elleriniz kuruyken kapatın. Elektrikli cihazlara asla ıslak elle veya ayakla dokunmayın.
- Arabanız hızlı akan suda mahsur kalırsa içeride kalın; araç içinde su yükselirse çatıya çıkın ve yardım çağırın.
- Bir binada mahsur kaldıysanız en üst kata çıkın. Yalnızca mecbursanız çatıya çıkın ve yardım için işaret verin. Kapalı bir çatı katına çıkmayın: orada mahsur kalabilirsiniz.
- Tahliye mi edeceğiniz, üst kata mı çıkacağınız yoksa yerinizde mi kalacağınız konusunda yetkililerin talimatlarına uyun: seli türüne bağlıdır.
Sonrası: normale dönüş
- Eve yalnızca yetkililer güvenli olduğunu söylediğinde dönün. Acil durumlar dışında araç kullanmaktan kaçının ve etkilenen bölgeleri görmeye gitmeyin: kurtarma çalışmalarının önüne geçebilirsiniz.
- Elektrikli ekipman ıslaksa veya suyun içinde duruyorsanız ona dokunmayın. Elektrik yeniden açılmadan önce tesisatı bir elektrikçiye kontrol ettirin. Düşmüş veya suya batmış kablolar suyu elektriklendirebilir.
- Sistem ıslandıysa elektriği veya gazı yeniden açmayın: yetkili bir teknisyenden kontrol etmesini isteyin. Jeneratörü, ocağı veya mangalı asla kapalı mekânlarda çalıştırmayın: karbonmonoksit öldürebilir.
- Sel suyunu kanalizasyon ve kimyasallarla kirlenmiş sayın. İçinde yürümekten kaçının ve musluk suyunun güvenli olup olmadığını yetkililere sorun: kaynatmanız söylenebilir.
- Temizlik sırasında kalın eldivenler, botlar, koruyucu giysi ve uygun bir maske kullanın. Çocukları işten uzak tutun, ara verin ve bir ortakla çalışın.
- Sel suyuna değen yiyecekleri atın. Mümkünse evinizi 24-48 saat içinde kurutun; bundan sonra küf olduğunu varsayın. Astımı veya akciğer rahatsızlığı olanlar küflü odalara girmemelidir.
- Jeneratörleri veya benzinli makineleri yalnızca açık havada ve pencerelerden uzakta kullanın. Ailenize güvende olduğunuzu bildirin ve stres çok artarsa destek isteyin.
Kaçınılacak hatalar
- Su basmış bir yoldan "sığ görünüyor" diye araç sürmek: su çukurları, çökmüş yol yüzeylerini ve enkazı gizleyebilir ve bir aracı sürüklemek için az akıntı yeter.
- Eviniz sular altında kalmak üzereyken tahliye emri beklemek: ani seller yalnızca dakikalar bırakır.
- Su çekilir çekilmez, durum güvenli ilan edilmeden eve dönmek: zeminler, tavanlar ve kablolar hasar görmüş olabilir.
- Merak yüzünden veya eşyaları kurtarmak için sel suyunda yürümek: akıntının yanı sıra enkaz, elektrik ve kirlilik vardır.
- Kapalı bir çatı katına çıkmak: su yükselmeye devam ederse çıkış yolunuz kalmaz.
- Evi kurutmak veya ısıtmak için iç mekânda ya da garajda jeneratör, soba veya mangal kullanmak: karbon monoksit görünmezdir ve öldürücüdür.
- Sel suyuna değmiş yiyecekleri yemek veya suyu önce kontrol etmeden içmek.
- Evde, bir arabada veya açık havada suyla mahsur kaldınız ve güvenli bir yere ulaşamıyorsunuz: hemen acil servisleri arayın ve ulaşabildiğiniz en yüksek noktaya çıkın.
- Düşmüş elektrik kabloları veya kıvılcım görüyorsunuz ya da gaz kokusu alıyorsunuz: uzaklaşın ve anahtarlara dokunmadan güvenli bir yerden yardım çağırın.
- Biri ayağından sürüklendi, su soludu, yaralandı veya kendini çok kötü hissediyor: hemen acil durum numarasını arayın.
- Jeneratör veya soba çalışırken herhangi birinde baş ağrısı, bulantı veya baş dönmesi var: onu dışarı, temiz havaya çıkarın ve acil servisleri arayın.
- Selden sonra biri hastalanıyor (ateş, kusma, şiddetli ishal veya kirli bir yara): bir doktora ya da yerel sağlık servisine başvurun.
Öncesi: Sel
Haritaları, uyarıları ve yüksek yerlere giden güzergâhları kontrol edin; gerekli eşyaları bodrum katlarından uzakta tutun.
- Olası tehlikeleri ve yerel resmî talimatları belirleyin.
- İlaçları, engelli bireyleri, çocukları, yaşlıları, evcil hayvanları ve ulaşımı dahil edin.
- Elinizdekini kullanın, dikkatle ekleyin ve düzenli aralıklarla kontrol edin.
Sırasında
Nehirlerden ve alt geçitlerden uzaklaşın; akan sel suyunu yaya veya araçla asla geçmeyin.
Yerel olarak hangi kamu uyarılarının, uygulamaların, SMS'lerin, sirenlerin, radyo ve hava durumu kanallarının çalıştığını kontrol edin.
Sonrası
Yalnızca izin verildiğinde dönün; resmî onay gelene kadar suyu ve tesisatı güvensiz kabul edin.
Planı kişilere uyarlayın
İlaçları, engelli bireyleri, çocukları, yaşlıları, evcil hayvanları, dili, ulaşımı ve elektriğe veya suya bağımlılığı dahil edin.
- Yerel önerilere uygun kaplarda su
- Hane için uygun, uzun süre dayanan yiyecekler
- Elle açılan konserve açacağı ve özel beslenme ihtiyaçları
- Kişisel ilaçlar ve tedaviye ilişkin bilgiler
- İlk yardım ve hijyen ürünleri
- Gözlük, yardımcı cihazlar ve özel malzemeler
- El feneri, uyumlu piller ve radyo
- Powerbank'ler, kablolar ve kâğıt üzerinde kişi listesi
Ülke bilgileri: Uluslararası
Aynı tehlike, farklı yerlerde farklı davranışlar gerektirebilir.
Hükümete, sivil savunma makamlarına, yerel yönetime, meteoroloji hizmetine ve ulusal Kızılhaç veya Kızılay derneğine başvurun.
Acil tıbbi yardım, itfaiye, polis ve temel hizmetler için resmî numaraları bulun ve kaydedin.
Sık sorulan sorular
Ne kadar su tehlikelidir?
Yaklaşık 15 cm akan su sizi düşürebilir ve yaklaşık 30 cm bir arabayı sürükleyebilir. Su ayrıca çukurları, enkazı ve elektrik kablolarını gizleyebilir.
Tahliye mi etmeliyim yoksa evde mi kalmalıyım?
Selin türüne ve durumunuza bağlıdır: yerel yetkililerin talimatlarına uyun. Eviniz sular altında kalmak üzereyse veya tahliye etmeniz söylenmişse hemen daha yüksek bir zemine geçin.
Selden sonra musluk suyunu içebilir miyim?
Resmî tavsiyeyi bekleyin: içme suyu kirlenmiş olabilir ve yetkililer kaynatmanızı söyleyebilir. Şüpheli suyu içmek, yemek pişirmek veya diş fırçalamak için kullanmayın.
Arabam suda mahsur kalırsa ne yapmalıyım?
Su hızlı akıyorsa arabada kalın ve yardım çağırın. Araç içinde su yükseliyorsa çatıya çıkın ve sonra yardım için işaret verin.
Bu rehber her duruma uygulanır mı?
Hayır. Bir düzenleme temelidir; tehlike, konum ve resmî talimatlar farklı davranışlar gerektirebilir.
Resmî kaynaklar
Hours72Kit bir acil durum hizmeti değildir. Resmî ulusal ve yerel kaynakları her zaman doğrulayın.
Kişisel planınız, her zaman yanınızda.
Pocket72; kontrol listelerini, hane ihtiyaçlarını ve düzenli gözden geçirmeleri bir araya getirecek.